در او داخل شده باشد و خواه نشده باشد . امّا اگر از شكم زنده بيرون آيد ذبح كردن او لازم است ، و بعضى [ 1 ] از مجتهدين گفته‌اند كه : اگر از شكم بيرون آيد و آنقدر وقت نماند كه او را بكشند اگر بميرد حلال است « 1 » . و در اين قول اشكال است . و اگر خلقت او تمام نشده باشد حرام است . چهارم : ذبح كردن ماهى ، و آن زنده بيرون آوردن او از آب است . و در بيرون آوردن ماهى از آب مسلمان بودن آن شخص و بسم اللَّه گفتن او شرط نيست بلكه سنّت است ، پس اگر كافرى ماهيى از آب بيرون آورد حلال است به شرطى كه مسلمانى ببيند كه زنده او را بيرون آورده ، امّا اگر نبيند [ 2 ] حرام است . و اگر ماهى در آب مرده باشد حلال نيست ، و اگر مشتبه شود ماهى مرده به غير مرده احتياط آن است كه از همه اجتناب كند . پنجم : ذبح نمودن ملخ ، و آن زنده گرفتن اوست به‌دست يا به آلتى چون دام و غير آن . و در گرفتن ملخ بِسْم اللَّه گفتن و مسلمان بودن شرط نيست چنانچه در گرفتن ماهى مذكور شد . پس اگر پيش از گرفتن ملخ به‌دست او را به آتش [ 3 ] بسوزانند حلال نيست . ششم : ذبح نمودن حيوانى كه در چاه افتاده باشد يا به صحرايى گريخته باشد ، و ذبح نمودن آنها به طريقى كه از شارع معهود شده است ممكن نباشد كشتن آنها به هر طريقى كه ممكن باشد مشروع است .

--> [ 1 ] - اين قول ضعيف است و قول اوّل اقوى است . ( تويسركانى ) * قول اين بعض صحيح نيست . ( نخجوانى ) [ 2 ] هرگاه مسلم نبيند و لكن علم حاصل شود كه كافر آن را زنده از آب بيرون آورده بعيد نيست‌حلّيت هر چند احوط اجتناب است . ( يزدى ) [ 3 ] بلى هرگاه آتش را آلت صيد قرار دهد بعيد نيست حلّيت چنانچه بعضى گفته‌اند و روايت دالّه بر حرمت مراد از آن غير اين صورت است . ( يزدى ) ( 1 ) شيخ طوسى ، مبسوط 6 : 282 . شهيد اوّل ، لمعه : 185 . شهيد ثانى ، مسالك 11 : 511 و روضه 7 : 252 .